AGAKIZA NI IKI?
Ubusobanuro bw’Agakiza mu Mugambi Mukuru w’Imana
IGICE CYA 3: AGAKIZA MU ISEZERANO RYA KERA
Ijambo ry’ingenzi
«“Kandi nzashyira urwango hagati yawe n’umugore, no hagati y’urubyaro rwawe n’urubyaro rwe; ruzagukomeretsa umutwe, nawe uzarukomeretsa agatsinsino.”
Itangiriro 3:15»
«“Kandi amaraso azababera ikimenyetso ku mazu muzaba murimo; nimbona amaraso nzabarengaho, kandi nta cyago kizabageraho ngo kibatsembe.”
Kuva 12:13»
«“Kuko ubugingo bw’umubiri buba mu maraso, kandi nayabahaye ngo abe impongano y’ubugingo bwanyu ku gicaniro.”
Abalewi 17:11»
Intangiriro
Iyo tuvuga agakiza, abantu benshi bahita batekereza ku murimo Yesu Kristo yakoze ku musaraba. Kandi koko, umugambi w’Imana wo gukiza umuntu wasohoreye mu buryo bwuzuye muri Yesu Kristo. Ariko uwo mugambi ntiwatangiye igihe Yesu yazaga mu isi; wari waratangijwe n’Imana kandi ugenda uhishurwa buhoro buhoro mu mateka y’agakiza.
Nyuma yo kugwa kwa muntu mu cyaha, Imana ntiyamuretse mu mwijima w’icyaha n’urupfu. Ahubwo yatangiye guhishura umugambi wayo wo gucungura no kugarura umuntu mu mubano mwiza na Yo.
Isezerano rya Kera rero ntirigomba gufatwa nk’igice cyigenga kidafitanye isano n’Isezerano Rishya. Ahubwo rigize igice cy’ingenzi cy’amateka y’umugambi w’Imana wo gucungura. Amasezerano, ibitambo, Pasika, ubutambyi n’ubuhanuzi byagize uruhare mu guhishura uko Imana yakoraga mu mateka kugira ngo umugambi wayo wo gukiza usohozwe muri Kristo.
Yesu ubwe yerekanye ko Ibyanditswe byamubonekagamo kandi ko byerekezaga ku murimo we.
Yaravuze ati:
«“Murasaka mu Byanditswe kuko mugira ngo muri byo ari ho mufite ubugingo buhoraho, kandi ari byo bimpamya.”
Yohana 5:39»
Ni yo mpamvu, kugira ngo dusobanukirwe neza umugambi w’agakiza, tugomba kureba uko Imana yawuhishuye mu Isezerano rya Kera kandi uko ibyo byateguraga ukuza kwa Kristo.
1. Isezerano ryo muri Edeni: Ibyiringiro nyuma yo kugwa
Nyuma y’uko Adamu na Eva bacumuye, icyaha cyinjiye mu buzima bw’umuntu kandi umubano we n’Imana urangirika. Ariko no muri uwo mwanya w’urubanza, Imana yahise itangaza ibyiringiro by’intsinzi ku mwanzi.
Mu Itangiriro 3:15, Imana yabwiye inzoka iti:
«“Nzashyira urwango hagati yawe n’umugore, no hagati y’urubyaro rwawe n’urubyaro rwe; ruzagukomeretsa umutwe, nawe uzarukomeretsa agatsinsino.”»
Uyu murongo ufite umwanya w’ingenzi mu gusobanukirwa amateka y’agakiza. Ni wo murongo wa mbere ugaragaza mu buryo bw’isezerano ko umwanzi atazatsinda burundu kandi ko hari intambara izarangira urubyaro rw’umugore rutsinze inzoka.
Mu gusoma uyu murongo mu mucyo w’Isezerano Rishya, tubona ko intsinzi ya Kristo ku byaha, Satani n’urupfu ijyanye n’iyi nzira y’umugambi w’Imana yatangiriye muri Edeni. Ni yo mpamvu Itangiriro 3:15 ikunze kwitwa “Ubutumwa Bwiza bwa mbere” (Protoevangelium) mu nyigisho za Gikristo.
Nubwo umuntu yari amaze kugwa mu cyaha, Imana ntiyaretse umugambi wayo. Ahubwo yatangiye guhishura ko umwanzi azatsindwa kandi ko umugambi w’Imana wo gucungura uzasohora.
2. Ibitambo byo mu Isezerano rya Kera
Mu mateka ya Isirayeli, Imana yashyizeho uburyo bw’ibitambo n’ubutambyi bwari bufite umwanya ukomeye mu gusenga no mu gukemura ikibazo cy’umwanda w’imihango n’ibyaha hakurikijwe isezerano Imana yari yaragiranye n’ubwoko bwayo.
Amaraso yari afite umwanya wihariye mu bijyanye n’impongano.
Abalewi 17:11 haravuga hati:
«“Kuko ubugingo bw’umubiri buba mu maraso, kandi nayabahaye ngo abe impongano y’ubugingo bwanyu ku gicaniro.”»
Ibi byerekana ko ubuzima bwari bufitanye isano n’amaraso, kandi ko Imana yashyizeho amaraso y’igitambo mu murimo w’impongano.
Ariko ibitambo by’amatungo byo mu Isezerano rya Kera ntibyari umuti wa nyuma wakuraho ibyaha burundu. Umwanditsi w’Abaheburayo aravuga ati:
«“Kuko bidashoboka ko amaraso y’ibimasa n’ay’ihene akuraho ibyaha.”
Abaheburayo 10:4»
None se ibyo bitambo byari bimaze iki?
Byari bifite inshingano nyinshi mu mugambi w’Imana, harimo:
- Kwigisha uburemere bw’icyaha n’ingaruka zacyo.
- Kwerekana ko impongano ijyanye no gutanga ubuzima.
- Gutanga uburyo bwagenwe n’Imana bwo kweza no gusubiza umubano w’isezerano.
- Gutegura no kwerekeza ku gitambo kiruta ibindi cyari kuzatangwa muri Kristo.
Ni yo mpamvu umwanditsi w’Abaheburayo yerekana ko uburyo bwo gutamba bw’Isezerano rya Kera bwari bufite umwanya w’igihe gito kandi bwerekezaga ku murimo uruta ubwabwo.
Ibyo bitambo byari igicucu cy’ibyiza byari kuzaza muri Kristo, ariko Kristo ubwe ni we wasohoje ibyo byari byerekezaho.
3. Pasika: Imana icungura ubwoko bwayo
Inkuru ya Pasika ni kimwe mu bice by’ingenzi mu mateka y’agakiza yo mu Isezerano rya Kera.
Abisirayeli bari mu buretwa bwa Egiputa. Imana yumvise gutaka kwabo kandi ibohereza Mose kugira ngo abayobore ibavana mu buretwa.
Mbere y’uko Isirayeli iva muri Egiputa, Imana yabategetse gutegura Pasika no gutamba umwana w’intama. Amaraso y’umwana w’intama yagombaga gushyirwa ku nkomanizo z’imiryango.
Imana yaravuze iti:
«“Nimbona amaraso nzabarengaho.”
Kuva 12:13»
Amaraso y’umwana w’intama yari ikimenyetso cyatandukanyaga amazu y’Abisirayeli n’urubanza rwari ruri ku gihugu cya Egiputa.
Pasika rero ntiyari umunsi wo kwibuka gusa uko Abisirayeli bavuye muri Egiputa; yari igice cy’ingenzi mu mateka y’ubucunguzi bwabo.
Mu Isezerano Rishya, Pasika ibona ibisobanuro byayo byimbitse muri Kristo. Yohana Umubatiza amaze kubona Yesu yaravuze ati:
«“Dore Umwana w’Intama w’Imana ukuraho ibyaha by’abari mu isi!”
Yohana 1:29»
Kandi Pawulo na we avuga yeruye ati:
«“Kuko Kristo, Pasika yacu, yatambwe.”
1 Abakorinto 5:7»
Bityo, Pasika yo mu Kuva yari igikorwa nyakuri cy’ubucunguzi bw’Abisirayeli mu mateka, ariko inagaragaza ishusho y’umurimo ukomeye w’ubucunguzi Kristo yari kuzasohoza.
4. Ubutambyi n’Umunsi w’Impongano
Mu isezerano Imana yagiranye na Isirayeli, yashyizeho abatambyi kugira ngo bakore umurimo w’ubutambyi mu ihema ry’ibonaniro, nyuma no mu rusengero.
Umutambyi mukuru yari afite inshingano yihariye ku Munsi w’Impongano, ubwo yinjiraga Ahera Cyane rimwe mu mwaka kugira ngo akore umuhango w’impongano ku bw’ibyaha by’ubwoko.
Ariko uyu murimo wari ufite aho ugarukira.
Umutambyi mukuru yari umuntu, kandi na we yari akeneye kwezwa no gutambirwa. Ibitambo byagombaga gusubirwamo, kandi gahunda yose y’ubutambyi yari igizwe n’ibikorwa byateganyirijwe igihe cy’isezerano rya Kera.
Abaheburayo hagaragaza ko ibyo byose byerekezaga kuri Kristo, Umutambyi Mukuru usumba abandi bose.
Kristo ntiyatanze amaraso y’itungo; yitangiye ubwe. Kandi ntiyagombaga kwisubiramo buri mwaka, ahubwo igitambo cye cyatanzwe rimwe kandi gifite agaciro gahoraho.
Abaheburayo 9:12 haravuga hati:
«“Ahubwo yinjijwe ahera rimwe, amaze kutubonera gucungurwa kw’iteka.”
Abaheburayo 9:12»
Kristo ni Umutambyi Mukuru wacu kandi ni we Gitambo cyacu. Muri we, ibyo ubutambyi bwo mu Isezerano rya Kera bwashushanyaga byasohoreye mu buryo bwuzuye.
5. Ubuhanuzi bwerekezaga kuri Kristo
Imana yakomeje guhishura umugambi w’agakiza binyuze ku bahanuzi. Mu buhanuzi bwo mu Isezerano rya Kera, tubona ibyiringiro by’Umwami uzaza, Umugaragu w’Imana uzababazwa kandi ugatwara ibyaha by’abantu.
Umuhanuzi Yesaya yaranditse ati:
«“Ariko ibicumuro byacu ni byo yacumitiwe, yajanjaguwe n’ibyaha byacu; igihano kiduhesha amahoro cyari kuri we, kandi imibyimba ye ni yo adukirisha.”
Yesaya 53:5»
Yesaya 53 igaragaza Umugaragu w’Umwami ubabazwa ku bw’ibyaha by’abandi kandi akikorera ibyo abantu bari bakwiye guhanirwa.
Isezerano Rishya risobanura Yesu Kristo mu mucyo w’iyi nyigisho kandi rikagaragaza ko umurimo we w’ububabare, urupfu n’izuka wari mu mugambi w’Imana wo gucungura abanyabyaha.
Ubuhanuzi bwo mu Isezerano rya Kera bwagiye butegura abantu ku Mucunguzi wari kuzaza, kandi muri Kristo tubona isohozwa ry’umugambi w’Imana.
Umwanzuro w’igice cya 3
Isezerano rya Kera ritwereka ko umugambi w’agakiza utatangiye igihe Yesu Kristo yazaga mu isi. Kuva umuntu amaze kugwa mu cyaha, Imana yatangiye guhishura umugambi wayo wo gucungura umuntu no kumugarura mu mubano na Yo.
Isezerano ryo muri Edeni ryatangaje ibyiringiro by’intsinzi ku mwanzi. Ibitambo byagaragaje uburemere bw’icyaha n’akamaro k’impongano. Pasika yagaragaje ubucunguzi bw’Imana. Ubutambyi n’Umunsi w’Impongano byerekanye akamaro k’umutambyi n’igitambo mu gukemura ikibazo cy’icyaha. Ubuhanuzi bwo na bwo bwakomeje kwerekeza ku Mucunguzi wari kuzaza.
Ibyo byose ntibyihagije ubwabyo kugira ngo bikureho ibyaha burundu. Byari ibice by’umugambi w’Imana byerekezaga ku murimo wuzuye wa Yesu Kristo.
Muri Kristo ni ho tubona isohozwa ry’umugambi w’agakiza: Umwana w’Intama, Umutambyi Mukuru, Umucunguzi n’Umukiza wasezeranyijwe.
Ni yo mpamvu mu gice gikurikira tuziga:
IGICE CYA 4: AGAKIZA MU ISEZERANO RISHYA
Tuzareba:
- Yesu Kristo nk’Umukiza wasezeranyijwe.
- Ukuza kwe mu isi.
- Ubuzima bwe butunganye kandi butagira icyaha.
- Kwitanga kwe nk’igitambo cy’ibyaha.
- Urupfu rwe ku musaraba.
- Kuzuka kwe n’intsinzi y’agakiza.
Umwanditsi: Pastor Mugisha Honore
